Ηλίας Πετώνης (Κατσάκος): O τελευταίος των 117 αγωνιστών που κλείστηκαν στο Χάνι της Γραβιάς

Ξεκίνησαν χθες οι τριήμερες εκδηλώσεις για τη μάχη στο χάνι της Γραβιάς και μόλις χθες μάθαμε ότι ακόμη και σήμερα έχει διασωθεί η φωτογραφία ενός αγωνιστή που εκείνα τα δύσκολα χρόνια έδωσε τον αγωνα του ενάντια στους τούρκους κατακτητές .
Ήταν Μανιάτης και το πραγματικό του όνομα ήταν Ηλίας Κατσάκος.Το προσωνύμιο Πετώνης, που υιοθέτησε ως επίθετο, του το προσέδωσε ο ίδιος ο Οδυσσέας Ανδρούτσος για την ευλυγισία και την ταχύτητα του στον ορεινό πόλεμο.
Ευτύχησε να συμμετάσχει ως επιζών στα εγκαίνια του μνημείου στο Χάνι της Γραβιάς την Κυριακή 29 Μαΐου 1888 παρουσία του Βασιλέως Γεωργίου Α’. Στα εγκαίνια του μνημείου που υπάρχει στο σημείο που βρισκόταν το χάνι έως σήμερα, αναζητήθηκαν κι άλλοι επιζώντες της θρυλικής μάχης. Εντοπίστηκαν τέσσερις. Ο Ανδρέας ή Ανδρίτσος Λαΐνης, ο Ηλίας Πετώνης, ο Ανδρέας Ηλιόπουλος και η χήρα του Παρασκευά Κουρκουμέλη με τις δύο κόρες της.
Μία από τις σπάνιες φωτογραφίες ηρώων της Επανάστασης που έχουν σωθεί. Σημειωτέον ο άνθρωπος αυτός γεννήθηκε το 1790, την εποχή δηλαδή που άνθησε ο Ελληνικός Διαφωτισμός, με κυριότερους εκπροσώπους τον Αδαμάντιο Κοραή και το Ρήγα Φεραίο. Δηλαδή είναι από τους λίγους Έλληνες που γεννήθηκε το 18ο αιώνα, έζησε το μεγαλύτερο μέρος του 19ου, στο μεταίχμιο με τον 20ο, και έχουμε πραγματική εικόνα του προσώπου του.— στην πόλη Άμφισσα.