ΔΤ- ΚΑΤΑ ΤΟΝ ΟΗΕ ΤΟ ΝΕΡΟ ΕΙΝΑΙ ΚΟΙΝΟ ΑΓΑΘΟ ΚΑΙ ΘΕΜΕΛΙΩΔΕΣ ΚΟΙΝΩΝΙΚΟ ΔΙΚΑΙΩΜΑ. ΟΧΙ ΟΜΩΣ ΚΑΙ ΚΑΤΆ ΤΗΝ ΚΟΜΙΣΙΟΝ.
ΕΠΕΙΔΗ ΓΙΑ ΕΜΑΣ ΤΟ ΝΕΡΟ ΔΕΝ ΕΙΝΑΙ ΕΜΠΟΡΕΥΜΑ ΟΥΤΕ ΠΕΔΙΟ ΕΠΙΧΕΙΡΗΜΑΤΙΚΗΣ ΚΕΡΔΟΦΟΡΙΑΣ, στις 09-10-2026, με πρωτοβουλία μας, πραγματοποιήθηκε στην αίθουσα του δημοτικού συμβουλίου του Δήμου Δελφών η προβολή του ντοκιμαντέρ του Γιώργου Αυγερόπουλου «Μέχρι την Τελευταία Σταγόνα». Παρόλο που η ταινία έκανε την πρεμιέρα της το 2017, τα ζητήματα που θίγει μοιάζουν πιο επίκαιρα από ποτέ. Τόσο τότε, όσο και σήμερα, και την στιγμή που η Ευρώπη δοκιμάζεται επί μακρόν από μια κρίση, όχι μόνο οικονομική αλλά από μια κρίση αξιών, εκατομμύρια Ευρωπαίοι πολίτες ζητούν μια απάντηση σε ένα καίριο ερώτημα: Είναι το νερό για την Ευρωπαϊκή Ένωση ένα εμπόρευμα της αγοράς, ή ένα ανθρώπινο δικαίωμα; Επίσημη απάντηση δεν έχει δώσει ακόμη η Ευρωπαϊκή Ένωση. Έχει δώσει όμως η ΚΟΜΙΣΙΟΝ, που είναι το εκτελεστικό όργανο της Ευρωπαϊκής Ένωσης, η οποία υποχρεώνει τα χρεωμένα μέλη της σε ιδιωτικοποίηση των συστημάτων τους ύδρευσης!!! Ο ΟΗΕ με απόφασή του το 2010 χαρακτήρισε το νερό κοινό αγαθό και θεμελιώδες κοινωνικό δικαίωμα.
Στην εκδήλωση κλήθηκαν όλοι οι τοπικοί αιρετοί, οι οποίοι άπαντες έλαμψαν δια της απουσίας τους, ενώ η παρουσία και συμμετοχή τους στον διάλογο με το κοινό θα είχε να προσφέρει πολλά στο θέμα της επικείμενης απορρόφησης της τοπικής ΔΕΥΑΔ (ΔΗΜΟΤΙΚΉ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΗ ΥΔΡΕΥΣΗΣ ΚΑΙ ΑΠΟΧΕΤΕΥΣΗΣ ΔΕΛΦΩΝ) από την ΕΥΔΑΠ, και τι θα σημάνει για τους πολίτες η μεταφορά αρμοδιοτήτων, δικτύων ύδρευσης και αποχέτευσης, υποδομών και περιουσιακών στοιχείων από τους δήμους του Νομού μας και την τοπική ΔΕΥΑΔ προς την ΕΥΔΑΠ.
Στο ντοκιμαντέρ για το νερό, που προβλήθηκε, μέσα του καθρεφτίζονταν οι σύγχρονες ευρωπαϊκές αξίες και η ποιότητα της σύγχρονης ευρωπαϊκής δημοκρατίας. Μάθαμε για τις εκατοντάδες πόλεις, περιφέρειες και κράτη σε όλο τον κόσμο που επαναδημοτικοποιούν τις υπηρεσίες ύδρευσής τους, απορρίπτοντας ως αποτυχημένο το ιδιωτικό μοντέλο διαχείρισης του νερού που δοκίμασαν για δεκαετίες. Μάθαμε για την σθεναρή άρνηση πολιτών στις αυθαίρετες επιταγές της Κομισιόν, καθώς και για τους αγώνες τους στον τόπο τους για τον δημόσιο και κοινωνικό χαρακτήρα της διαχείρισης του νερού. Στην Ευρώπη, οι περισσότερες περιπτώσεις καταγράφηκαν στη Γαλλία, την έδρα των μεγαλύτερων και ισχυρότερων πολυεθνικών εταιρειών νερού του πλανήτη. Εννιά περιπτώσεις καταγράφηκαν στη Γερμανία. Παρόλο που το Βερολίνο και το Παρίσι επανάκτησαν τον δημόσιο έλεγχο του νερού τους, η οικονομική και πολιτική ελίτ της Ευρώπης πίεσε μέσω της Τρόικας την Ελλάδα, την Πορτογαλία, και την Ιρλανδία, να ιδιωτικοποιήσουν τα δικά τους δημόσια συστήματα ύδρευσης. Είναι ένας κοινός όρος που περιλαμβάνεται σε κάθε μνημόνιο που έχει υπογραφεί μεταξύ των χρεωμένων χωρών και των δανειστών τους.
Καθίσταται σαφές ότι η ΕΥΔΑΠ και η ΕΥΑΘ μπορεί σήμερα να βρίσκονται υπό κρατικό έλεγχο, με το 51% των μετοχών τους να ανήκει στο Δημόσιο, όμως είναι εταιρείες εισηγμένες στο Χρηματιστήριο, που λειτουργούν με εταιρικά και οικονομικά κριτήρια, έχουν ιδιώτες μετόχους και διανέμουν κέρδη. Η μεταφορά υπηρεσιών ύδρευσης σε τέτοια σχήματα, σημαίνει ότι αποφάσεις για επενδύσεις, τιμολόγηση και λειτουργία των δικτύων απομακρύνονται από τον άμεσο κοινωνικό και δημοκρατικό έλεγχο. Τέτοιες αναδιαρθρώσεις δημιουργούν τις προϋποθέσεις για μεγαλύτερη εμπλοκή ιδιωτικών συμφερόντων μέσω εργολαβιών, συμπράξεων δημόσιου και ιδιωτικού τομέα και επιμέρους αναθέσεων.
Ο νόμος που ψηφίστηκε και τίθεται βαθμηδόν σε εφαρμογή, αποτελεί προϊόν μηδενικού κοινωνικού διαλόγου, αφού η κυβέρνηση προχώρησε στην ψήφιση του νέου νομοσχεδίου για το νερό, παρά τις μεγάλες αντιδράσεις, ακόμη και από αυτοδιοικητικούς παράγοντες που πρόσκεινται σε αυτήν. Το νομοσχέδιο ψηφίστηκε σχεδόν απαράλλαχτο από την αρχική του μορφή, παρά τα δεκάδες σχόλια που κατατέθηκαν κατά τη fast-track διαβούλευση που επιλέχθηκε μέσα στο καλοκαίρι. Χαρακτηριστικό είναι ότι, ακόμη και από την ακρόαση φορέων στη Βουλή, αποκλείστηκαν άμεσα ενδιαφερόμενοι, όπως η ΚΕΔΕ, η ΕΔΕΥΑ και η ΡΑΑΕΥ.
Τα παραπάνω δείχνουν, πόσο αποφασισμένη ήταν η κυβέρνηση να
προχωρήσει στην ψήφιση του νομοσχεδίου. Αποφασισμένη, όχι να
ακούσει τους πολίτες, όπως θα όφειλε, αλλά ΑΠ0ΦΑΣΙΣΜΕΝΗ να
προωθήσει ένα μοντέλο διαχείρισης, που δημιουργεί τις προϋποθέσεις, για τη σταδιακή μετατροπή του νερού σε εμπόρευμα.
Η ψήφιση του νόμου δεν κλείνει τη συζήτηση. Αντίθετα, καθιστά ακόμη πιο επιτακτική την ανάγκη να παρακολουθούμε τις εφαρμοστικές αποφάσεις, τις μεταφορές αρμοδιοτήτων και τις επιπτώσεις που θα έχουν στην τοπική μας κοινωνία, όπως την αύξηση του κόστους για τους πολίτες, αφού το νέο συγκεντρωτικό μοντέλο ενισχύει τον ρόλο της ΡΑΑΕΥ, της ρυθμιστικής αρχής στην οποία εντάχθηκαν και τα ύδατα από το 2023, όπως έχουν ενταχθεί και ο ΑΠΕ σε προγενέστερο χρόνο .
Η λογική της «ανάκτησης κόστους» και της ανταποδοτικότητας, που διέπει τη λειτουργία της ΡΑΑΕΥ όσον αφορά την τιμολόγηση, δημιουργεί πιέσεις για αυξήσεις στους λογαριασμούς, οι οποίες μπορεί να ενταθούν όσο διευρύνεται η εταιρική λογική στη λειτουργία των παρόχων ύδατος.
Ήδη η ΕΥΔΑΠ πραγματοποίησε αυξήσεις το προηγούμενο διάστημα. Η
περαιτέρω αναδιοργάνωση του τομέα, η χρηματοδότηση των υποδομών και ο τρόπος με τον οποίο θα κατανέμεται το κόστος, αποτελούν κρίσιμα ζητήματα για τα νοικοκυριά, τους αγρότες και τις μικρές επιχειρήσεις.
Η εμπορευματοποίηση του νερού δεν ξεκινά απαραίτητα με την πώληση μιας εταιρείας. Ξεκινά όταν οι δημόσιες υπηρεσίες οργανώνονται με όρους αγοράς, όταν η οικονομική απόδοση αποκτά προτεραιότητα και όταν η πρόσβαση σε ένα κοινωνικό αγαθό εξαρτάται ολοένα περισσότερο από την ικανότητα πληρωμών. Γι αυτό οι επιπτώσεις του νέου πλαισίου πρέπει να εξετάζονται έγκαιρα και όχι εκ των υστέρων, όταν ΔΗΛΑΔΗ οι αυξήσεις και οι αλλαγές στη λειτουργία των υπηρεσιών θα έχουν ήδη επιβληθεί.
ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑΤΙΚΑ:
ΟΙ ΔΕΥΑ ΔΕΝ ΧΡΕΙΑΖΟΝΤΑΙ ΚΑΤΑΡΓΗΣΗ, ΧΡΕΙΑΖΟΝΤΑΙ ΣΤΗΡΙΞΗ.
ΚΑΙ ΣΥΓΚΕΚΡΙΜΕΝΑ:
Τα προβλήματα των ΔΕΥΑ είναι υπαρκτά και γνωστά βέβαια στους ιθύνοντες, που δεν ενδιαφέρονται να τα λύσουν, ως όφειλαν να κάνουν, και είναι αυτά: η υποστελέχωση, το υψηλό ενεργειακό κόστος και η ανάγκη αναβάθμισης των δικτύων. Οι τοπικές ΔΕΥΑ όμως, γνωρίζουν πολύ καλύτερα τις ιδιαιτερότητες κάθε περιοχής, τις ανάγκες των κατοίκων, τις τοπικές πηγές, τα δίκτυα και τα προβλήματα που αντιμετωπίζουν καθημερινά. Η λύση δεν είναι η αποδυνάμωσή τους και η μεταφορά των αρμοδιοτήτων τους σε μεγαλύτερα εταιρικά σχήματα. Χρειάζονται μόνιμο προσωπικό, χρηματοδότηση, τεχνική ενίσχυση και απένταξή τους από το ακριβό οικιακό τιμολόγιο ρεύματος.
Τοπική διαχείριση δεν σημαίνει ότι κάθε ΔΕΥΑ πρέπει να αφεθεί μόνη
της να αντιμετωπίσει τα προβλήματά της. Σημαίνει ότι πρέπει να υποστηριχθεί με τους απαραίτητους πόρους και την τεχνική βοήθεια, χωρίς να αφαιρεθεί από τις τοπικές κοινωνίες η δυνατότητα να συμμετέχουν στις αποφάσεις που αφορούν το νερό τους. Η συγκέντρωση των αρμοδιοτήτων δεν εγγυάται από μόνη της καλύτερες υπηρεσίες. Αντίθετα, μπορεί να απομακρύνει ακόμη περισσότερο τις αποφάσεις από τους πολίτες. και να δυσκολέψει τον έλεγχο των πραγματικών αναγκών κάθε περιοχής.
ΚΑΤΑΛΗΓΟΝΤΑΣ, δύο ερωτήματα τίθενται:
1) Χρειάζεται άλλη πολιτική για το νερό; Ναι χρειάζεται άλλη πολιτική.
Η αντιμετώπιση των προβλημάτων στη διαχείριση των υδατικών πόρων δεν μπορεί να βασίζεται αποκλειστικά σε νέα μεγάλα έργα και συγκεντρωτικές δομές.
Προτεραιότητα πρέπει να είναι η μείωση των διαρροών στα δίκτυα, η προστασία των υπόγειων υδροφορέων, η επαναχρησιμοποίηση νερού, η εξοικονόμηση στη γεωργία και η ενίσχυση των δημόσιων και δημοτικών υπηρεσιών ύδρευσης, ώστε όλα τα παραπάνω να υπόκεινται στον κοινωνικό έλεγχο. Η απάντηση βρίσκεται στην καλύτερη διαχείριση των υφιστάμενων πόρων, στην ενίσχυση των δημόσιων υποδομών και στην απεμπλοκή από ένα υδροβόρο μοντέλο ανάπτυξης που βασίζεται σημαντικά στον υπερτουρισμό, στο real estate και, πλέον, στην αυξανόμενη ζήτηση νερού και ενέργειας από δραστηριότητες όπως τα data centers. Χρειάζεται σχεδιασμός με βάση τις πραγματικές ανάγκες των κατοίκων και τα όρια των οικοσυστημάτων, διαφάνεια στις αποφάσεις και ουσιαστική συμμετοχή των τοπικών κοινωνιών. Χρειάζεται, πάνω όλα, δημοκρατικός έλεγχος του νερού ως κοινού αγαθού. Η λειψυδρία δεν μπορεί να αντιμετωπίζεται ως ευκαιρία για την επιτάχυνση έργων και την αναδιάρθρωση της αγοράς. Πρέπει να αποτελεί αφορμή για μια συνολική αλλαγή πολιτικής, με επίκεντρο την προστασία του νερού και την ισότιμη πρόσβαση σε αυτό.
2) το νερό είναι εμπόρευμα; ΦΥΣΙΚΑ ΟΧΙ
Το νομοσχέδιο μπορεί να ψηφίστηκε, όμως η ψήφισή του δεν σημαίνει ότι οι επιλογές που περιλαμβάνει πρέπει να μείνουν χωρίς κοινωνική αμφισβήτηση και έλεγχο. Αντίθετα, καθιστά ακόμη πιο αναγκαία την ενημέρωση, την κινητοποίηση και τη συλλογική διεκδίκηση για τη διασφάλιση του δημόσιου χαρακτήρα του νερού.
]
ΤΟ ΝΕΟ ΠΛΑΙΣΙΟ ΕΝΙΣΧΥΕΙ ΜΙΑ ΣΥΓΚΕΚΡΙΜΕΝΗ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗ: τη συγκέντρωση της διαχείρισης, την αποδυνάμωση του δημόσιου και τοπικού χαρακτήρα των υπηρεσιών ύδατος, και τη σταδιακή μετατροπή του νερού σε οικονομικό αντικείμενο. Όμως, το νερό δεν είναι εμπόρευμα ούτε πεδίο επιχειρηματικής κερδοφορίας. Είναι κοινό αγαθό και θεμελιώδες κοινωνικό δικαίωμα.
Η ΥΠΕΡΑΣΠΙΣΗ ΤΟΥ ΔΗΜΟΣΙΟΥ ΝΕΡΟΥ ΕΙΝΑΙ ΥΠΟΘΕΣΗ ΟΛΩΝ ΜΑΣ
Για το ΔΙΚΤΥΟ Η ΣΥΝΤΟΝΙΣΤΙΚΗ ΕΠΙΤΡΟΠΗ
Με εκτίμηση,
Δίκτυο Φορέων και Πολιτών
για την Προστασία της Φωκίδας από τις ΑΠΕ
