Άλλο η υπηκοότητα, άλλο η καταγωγή: Γιατί προκάλεσε αντιδράσεις η φράση Ραχόι

Γραφει ο Φωτης Μπελέρης

Όταν ο Μαριάνο Ραχόι, πρώην πρωθυπουργός της Ισπανίας και ιστορικό στέλεχος του συντηρητικού Λαϊκού Κόμματος, έγραψε πριν από τον ημιτελικό Ισπανίας–Γαλλίας ότι η γαλλική ομάδα διαθέτει «ρόστερ πολύ υψηλού επιπέδου, αλλά χωρίς Γάλλους», προκάλεσε έντονες αντιδράσεις.
Η δήλωση χαρακτηρίστηκε ρατσιστική και ξενοφοβική, ενώ οι υποστηρικτές του πρώην πρωθυπουργού υποστήριξαν ότι επρόκειτο για σαρκαστικό σχόλιο και όχι για κυριολεκτική αμφισβήτηση της γαλλικής υπηκοότητας των ποδοσφαιριστών.
Το ερώτημα, όμως, παραμένει . Γιατί θεωρείται ρατσισμός η επισήμανση ότι οι περισσότεροι ποδοσφαιριστές της Γαλλίας έχουν οικογενειακές ρίζες σε άλλες χώρες και άλλα έθνη ;
Η απάντηση βρίσκεται στη διαφορά ανάμεσα στην καταγωγή, την υπηκοότητα, το κράτος και το έθνος.
Το κράτος είναι η οργανωμένη πολιτική και νομική οντότητα με συγκεκριμένη επικράτεια, θεσμούς και νόμους.
Η υπηκοότητα είναι ο νομικός δεσμός ενός ανθρώπου με αυτό το κράτος.
Η καταγωγή αφορά τις οικογενειακές και προγονικές ρίζες του.
Το έθνος, τέλος, είναι μια ευρύτερη ιστορική, πολιτισμική και πολιτική κοινότητα, η οποία δεν μπορεί να περιορίζεται αποκλειστικά στο αίμα ή στην προέλευση των γονέων.
Επομένως, ένας άνθρωπος μπορεί να είναι Γάλλος πολίτης, να έχει γεννηθεί, μεγαλώσει και εκπαιδευτεί στη Γαλλία, να αισθάνεται μέλος της γαλλικής κοινωνίας και ταυτόχρονα να έχει οικογενειακές ρίζες στο Καμερούν, στην Αλγερία, στο Μάλι ή στο Μπενίν. Το ένα δεν αναιρεί το άλλο.

Πού βρίσκεται το πρόβλημα στη φράση

Η φράση του Ραχόι δεν περιοριζόταν στην παρατήρηση ότι οι περισσότεροι παίκτες έχουν μεταναστευτική ή αποικιακή οικογενειακή διαδρομή.
Υπονοούσε ότι αυτή η καταγωγή τούς καθιστά λιγότερο Γάλλους ή και καθόλου Γάλλους.
Εκεί βρίσκεται και η βάση της κατηγορίας περί ρατσισμού.Όταν η εθνική ταυτότητα ενός ανθρώπου αμφισβητείται εξαιτίας της καταγωγής των γονέων του, του επωνύμου ή της εμφάνισής του, δημιουργείται ένας διαχωρισμός ανάμεσα στους «κανονικούς» και στους «μη πραγματικούς» πολίτες.
Οι συγκεκριμένοι ποδοσφαιριστές είναι Γάλλοι διεθνείς και εκπροσωπούν νόμιμα τη Γαλλία. Οι κανόνες της FIFA συνδέουν τη συμμετοχή σε μια εθνική ομάδα με τη μόνιμη υπηκοότητα και με συγκεκριμένα κριτήρια επιλεξιμότητας, όχι με τη φυλετική ή οικογενειακή προέλευση.Άρα, μπορεί κάποιος να πει ότι η γαλλική ομάδα αντανακλά την αποικιακή ιστορία της χώρας, τη μετανάστευση και τη δημογραφική μεταβολή της γαλλικής κοινωνίας. Δεν μπορεί, όμως, να παρουσιάζει ως αντικειμενικό γεγονός ότι οι παίκτες «δεν είναι Γάλλοι», επειδή οι γονείς ή οι παππούδες τους γεννήθηκαν αλλού

.Η πραγματική
συζήτηση που
πρέπει να γίνει

Η σύνθεση της Εθνικής Γαλλίας αποδεικνύει ότι το σύγχρονο ευρωπαϊκό ποδόσφαιρο είναι στενά συνδεδεμένο με τη μετανάστευση, τις πρώην αποικίες, τις πολυπολιτισμικές κοινωνίες και την ικανότητα των κρατών να εντάσσουν τα παιδιά διαφορετικών οικογενειακών προελεύσεων στις ακαδημίες και στους θεσμούς τους.Οι περισσότερες μεγάλες ποδοσφαιρικές δυνάμεις αντλούν σήμερα σημαντικό μέρος του ταλέντου τους είτε από πληθυσμούς που συνδέονται με το αποικιακό τους παρελθόν είτε από οικογένειες μεταναστών που εγκαταστάθηκαν στη χώρα. Βεβαίως, αυτό δεν είναι ο μοναδικός λόγος της επιτυχίας τους. Χρειάζονται οργανωμένες ακαδημίες, υποδομές, προπονητική εκπαίδευση, επενδύσεις και πραγματικές ευκαιρίες για τα παιδιά ανεξαρτήτως προέλευσης.Με μια πιο αιχμηρή διατύπωση, στη σημερινή εποχή φαίνεται ότι για να διαθέτει μια χώρα ευρύτατη δεξαμενή ποδοσφαιρικού ταλέντου πρέπει συχνά να είναι είτε πρώην ή νυν αποικιακή δύναμη, η οποία προσελκύει ανθρώπους, μυαλά και αξίες από τις παλαιές αποικίες της, είτε οργανωμένη χώρα υποδοχής μεταναστών. Υπάρχουν ασφαλώς εξαιρέσεις, όμως η τάση είναι εμφανής.Αυτό δεν σημαίνει ότι υπάρχει κάτι αρνητικό απέναντι στους μετανάστες ή στα παιδιά τους. Κάθε χώρα καλά κάνει να υποδέχεται ανθρώπους, όπως έχει κάνει σε διαφορετικές ιστορικές περιόδους και η Ελλάδα.

Η αρχικη ενδεκάδα

Και οι έντεκα είναι Γάλλοι διεθνείς, αλλά αρκετοί έχουν οικογενειακές ρίζες σε άλλες χώρες.
1.Μάικ Μενιάν
Γεννήθηκε στις 3 Ιουλίου 1995, στην Καγιέν της Γαλλικής Γουιάνας, η οποία αποτελεί υπερπόντιο έδαφος της Γαλλίας. Η μητέρα του κατάγεται από την Αϊτή, ενώ ο πατέρας του από τη Γουαδελούπη, επίσης γαλλικό υπερπόντιο έδαφος.

2. Ζιλ Κουντέ
   Γεννήθηκε στις 12 Νοεμβρίου 1998, στο Παρίσι της Γαλλίας. Έχει Γάλλο-μπενινέζικη καταγωγή: ο πατέρας του κατάγεται από το Μπενίν, ενώ η μητέρα του είναι Γαλλίδα. Διαθέτει γαλλική και μπενινέζικη υπηκοότητα.
3. Νταγιό Ουπαμεκανό
   Γεννήθηκε στις 27 Οκτωβρίου 1998, στο Εβρέ της Γαλλίας. Οι οικογενειακές του ρίζες βρίσκονται κυρίως στη Γουινέα-Μπισάου, ενώ αναφέρεται και καταγωγή από τη Σενεγάλη μέσω της μητέρας του.
4. Γουίλιαμ Σαλιμπά
   Γεννήθηκε στις 24 Μαρτίου 2001, στο Μποντί της Γαλλίας. Ο πατέρας του είναι λιβανέζικης καταγωγής και η μητέρα του κατάγεται από το Καμερούν.
5. Λουκά Ντιν
   Γεννήθηκε στις 20 Ιουλίου 1993, στο Μο της Γαλλίας. Είναι Γάλλος και δεν υπάρχει ευρέως τεκμηριωμένη δημόσια αναφορά για διαφορετική οικογενειακή καταγωγή από άλλη χώρα.
6. Ορελιέν Τσουαμενί
   Γεννήθηκε στις 27 Ιανουαρίου 2000, στη Ρουέν της Γαλλίας. Η οικογένειά του κατάγεται από το Καμερούν και οι γονείς του απέκτησαν τη γαλλική υπηκοότητα όταν εκείνος ήταν ακόμη βρέφος.
7. Αντριέν Ραμπιό
   Γεννήθηκε στις 3 Απριλίου 1995, στο Σεν-Μορίς της Γαλλίας. Είναι γαλλικής καταγωγής και δεν έχει τεκμηριωθεί αξιόπιστα κάποια διαφορετική οικογενειακή εθνική προέλευση.
8. Ουσμάν Ντεμπελέ
   Γεννήθηκε στις 15 Μαΐου 1997, στο Βερνόν της Γαλλίας. Ο πατέρας του κατάγεται από το Μάλι, ενώ η μητέρα του έχει ρίζες από τη Μαυριτανία και τη Σενεγάλη.
9. Μικαέλ Ολίσε
   Γεννήθηκε στις 12 Δεκεμβρίου 2001, στο Λονδίνο της Αγγλίας. Είναι ο μοναδικός από τους έντεκα που δεν γεννήθηκε σε γαλλικό έδαφος. Ο πατέρας του είναι βρετανικής και νιγηριανής καταγωγής, ενώ η μητέρα του είναι Γαλλίδα αλγερινής καταγωγής. Μπορούσε να εκπροσωπήσει τη Γαλλία, την Αγγλία, τη Νιγηρία ή την Αλγερία.
10. Μπράντλεϊ Μπαρκολά
    Γεννήθηκε στις 2 Σεπτεμβρίου 2002, στη Βιλερμπάν, στην περιοχή της Λυών στη Γαλλία. Ο πατέρας του κατάγεται από το Τόγκο, ενώ η μητέρα του είναι Γαλλίδα. Διαθέτει γαλλική και τογκολέζικη υπηκοότητα.
11. Κιλιάν Εμπαπέ
    Γεννήθηκε στις 20 Δεκεμβρίου 1998, στο Παρίσι της Γαλλίας. Ο πατέρας του, Βιλφρίντ Εμπαπέ, κατάγεται από το Καμερούν, ενώ η μητέρα του, Φαϊζά Λαμαρί, είναι αλγερινής και συγκεκριμένα καβυλικής καταγωγής.

Συνολικά: οι δέκα γεννήθηκαν σε γαλλικό έδαφος και ο Μικαέλ Ολίσε στην Αγγλία. Οι οικογενειακές ρίζες της ενδεκάδας εκτείνονται, μεταξύ άλλων, σε Καμερούν, Αλγερία, Μάλι, Σενεγάλη, Μαυριτανία, Τόγκο, Μπενίν, Νιγηρία, Λίβανο, Αϊτή και Γουινέα-Μπισάου.